Woningcorporaties | Circulair bouwen

"Sta ook stil bij het materiaal dat je gebruikt"

Veel projecten voor duurzaam wonen richten zich op de energietransitie. Volgens Jurgen Klaassen, trekker circulaire economie bij woningcorporatie De Alliantie, is circulariteit minstens net zo belangrijk. “Slopen is straks net als roken in de kroeg; dat doe je gewoon niet meer.”

Scroll naar beneden om het volledige artikel te lezen of

blader naar volgend artikel >>

In gesprek met Jurgen Klaassen
Woningcorporatie De Alliantie


Waarom is circulariteit net zo belangrijk als energie?

“De energietransitie is belangrijk, maar we moeten tegelijkertijd ook stilstaan bij het materiaal dat daarbij gebruikt wordt. Je kunt een huis isoleren met glaswol, maar dat is vies spul. Glaswol is het nieuwe asbest. Je kunt beter meteen isolatiemateriaal gebruiken dat biologisch afbreekbaar is en lang meegaat. Dan ben je pas echt duurzaam bezig. Ik heb zelf de visie dat we op den duur geen materiaal meer moeten gebruiken dat niet hernieuwbaar is.”

Moeten we dan alles recyclen?

“Recyclen is goed, maar daar gaat nog een heleboel materiaal en energie bij verloren. Het is nog beter om dingen te produceren die lang meegaan en die je kunt hergebruiken. Als je bijvoorbeeld een bestaand kantoorgebouw ombouwt tot appartementencomplex, veroorzaakt dat 25 procent minder milieulast dan wanneer je het gebouw zou slopen en vervangen door nieuwbouw. Wat dat betreft zijn onze monumenten de meest duurzame gebouwen die we hebben. Ze zijn misschien niet zo energiezuinig, maar ze gaan al wel heel erg lang mee. Eigenlijk moeten we alleen nog maar monumenten voor de toekomst bouwen.”

"Eigenlijk moeten we alleen nog toekomstige monumenten bouwen"

Hoe bereiken we dat ideaal?

“Dat verschilt per situatie. Een circulaire economie bereik je door er gewoon aan te beginnen en gaandeweg te leren hoe het moet. Circulariteit is namelijk erg afhankelijk van de context; wat op de ene plek werkt, werkt op een andere plek totaal niet. Er is geen one size fits all. Je moet goed kijken naar de lokale omstandigheden en daar de beste oplossing voor zoeken.”


Heeft De Alliantie al ervaring met circulair bouwen?

“In het project City Plots in Amsterdam-Noord zijn we echt aan het experimenteren. Daar realiseren we op dit moment zeshonderd vacuümtoiletten. Deze wc’s gebruiken maar één liter water om door te spoelen in plaats van zes. Het rioolwater gaat naar een drijvende biovergister in de buurt. Daar wordt het afval omgezet in herbruikbaar fosfaat en in biogas. Daarnaast doen we daar een proef met deelauto’s en deelwasmachines.”

Dat klinkt futuristisch.

“De Alliantie werkt ook aan circulariteit die makkelijker toegepast kan worden. In Almere hebben we bijvoorbeeld de afgelopen jaren drie kantoorgebouwen omgebouwd tot appartementen, dus daar hebben we ondertussen veel ervaring mee. We zijn nu op zoek naar nieuwe kantoren om te transformeren. We hebben ook een pilot in de maak waarbij we bestaande woningen in modules circulair maken. We pakken achtereenvolgens de isolatie, de installaties en het dak aan. Op die manier wordt het wat beter behapbaar.”

Circulariteit kan dus ook in kleine dingen zitten?

“Zeker. Als huurders verhuizen, moeten zij de woning kaal opleveren. Zelfs als de vloerbedekking en de gordijnen nog in prima staat zijn, moeten ze die wegdoen. De huurders geven zelf aan dit verspilling te vinden. Het zou mooi zijn als we een manier vonden om al die goede spullen te hergebruiken. Dat is logistiek nog best ingewikkeld; niet elke vertrekkende huurder laat goede stoffering en interieurspullen over en niet elke nieuwe huurder wil iets van een vorige bewoner overnemen. We moeten een manier vinden om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.”

Een soort marktplaats voor huurders?

“Wij kunnen dat als woningcorporatie niet zelf opzetten, want dat valt buiten onze kerntaak. We kunnen het probleem wel agenderen en de vraag uitzetten. Misschien ziet een ondernemer er wel wat in. De Bouwkringloop in Amersfoort is daar een mooi voorbeeld van. Deze kringloopwinkel brengt de vele kleine restpartijen bouw- en sloopmaterialen bij elkaar op één locatie. Ze worden voor betaalbare prijzen aangeboden aan lokale klussers en bouwers. Zoiets zou er ook voor stoffering moeten komen.”



Kortom: weggooien is zonde!

“Ik heb altijd al gevonden dat het onzin is om goede dingen weg te gooien. We hebben ook nog een verantwoordelijkheid voor onze kinderen en kleinkinderen. Ik heb door Afrika gereisd en gezien hoe ze daar blijven repareren tot het echt niet meer gaat. Ze zijn daar supercirculair bezig. Daar kunnen we hier in het westen best nog wat van leren.”

Veel projecten voor duurzaam wonen richten zich op de energietransitie. Volgens Jurgen Klaassen, trekker circulaire economie bij woningcorporatie De Alliantie, is circulariteit minstens net zo belangrijk. “Slopen is straks net als roken in de kroeg; dat doe je gewoon niet meer.”


Waarom is circulariteit net zo belangrijk als energie?

“De energietransitie is belangrijk, maar we moeten tegelijkertijd ook stilstaan bij het materiaal dat daarbij gebruikt wordt. Je kunt een huis isoleren met glaswol, maar dat is vies spul. Glaswol is het nieuwe asbest. Je kunt beter meteen isolatiemateriaal gebruiken dat biologisch afbreekbaar is en lang meegaat. Dan ben je pas echt duurzaam bezig. Ik heb zelf de visie dat we op den duur geen materiaal meer moeten gebruiken dat niet hernieuwbaar is.”


Moeten we dan alles recyclen?

“Recyclen is goed, maar daar gaat nog een heleboel materiaal en energie bij verloren. Het is nog beter om dingen te produceren die lang meegaan en die je kunt hergebruiken. Als je bijvoorbeeld een bestaand kantoorgebouw ombouwt tot appartementencomplex, veroorzaakt dat 25 procent minder milieulast dan wanneer je het gebouw zou slopen en vervangen door nieuwbouw. Wat dat betreft zijn onze monumenten de meest duurzame gebouwen die we hebben. Ze zijn misschien niet zo energiezuinig, maar ze gaan al wel heel erg lang mee. Eigenlijk moeten we alleen nog maar monumenten voor de toekomst bouwen.”

“Eigenlijk moeten we alleen nog toekomstige monumenten bouwen"

Hoe bereiken we dat ideaal?

“Dat verschilt per situatie. Een circulaire economie bereik je door er gewoon aan te beginnen en gaandeweg te leren hoe het moet. Circulariteit is namelijk erg afhankelijk van de context; wat op de ene plek werkt, werkt op een andere plek totaal niet. Er is geen one size fits all. Je moet goed kijken naar de lokale omstandigheden en daar de beste oplossing voor zoeken.”


Heeft De Alliantie al ervaring met circulair bouwen?

“In het project City Plots in Amsterdam-Noord zijn we echt aan het experimenteren. Daar realiseren we op dit moment zeshonderd vacuümtoiletten. Deze wc’s gebruiken maar één liter water om door te spoelen in plaats van zes. Het rioolwater gaat naar een drijvende biovergister in de buurt. Daar wordt het afval omgezet in herbruikbaar fosfaat en in biogas. Daarnaast doen we daar een proef met deelauto’s en deelwasmachines.”


Dat klinkt futuristisch.

“De Alliantie werkt ook aan circulariteit die makkelijker toegepast kan worden. In Almere hebben we bijvoorbeeld de afgelopen jaren drie kantoorgebouwen omgebouwd tot appartementen, dus daar hebben we ondertussen veel ervaring mee. We zijn nu op zoek naar nieuwe kantoren om te transformeren. We hebben ook een pilot in de maak waarbij we bestaande woningen in modules circulair maken. We pakken achtereenvolgens de isolatie, de installaties en het dak aan. Op die manier wordt het wat beter behapbaar.”


Circulariteit kan dus ook in kleine dingen zitten?

“Zeker. Als huurders verhuizen, moeten zij de woning kaal opleveren. Zelfs als de vloerbedekking en de gordijnen nog in prima staat zijn, moeten ze die wegdoen. De huurders geven zelf aan dit verspilling te vinden. Het zou mooi zijn als we een manier vonden om al die goede spullen te hergebruiken. Dat is logistiek nog best ingewikkeld; niet elke vertrekkende huurder laat goede stoffering en interieurspullen over en niet elke nieuwe huurder wil iets van een vorige bewoner overnemen. We moeten een manier vinden om vraag en aanbod op elkaar af te stemmen.”


Een soort marktplaats voor huurders?

“Wij kunnen dat als woningcorporatie niet zelf opzetten, want dat valt buiten onze kerntaak. We kunnen het probleem wel agenderen en de vraag uitzetten. Misschien ziet een ondernemer er wel wat in. De Bouwkringloop in Amersfoort is daar een mooi voorbeeld van. Deze kringloopwinkel brengt de vele kleine restpartijen bouw- en sloopmaterialen bij elkaar op één locatie. Ze worden voor betaalbare prijzen aangeboden aan lokale klussers en bouwers. Zoiets zou er ook voor stoffering moeten komen.”


Kortom: weggooien is zonde!

“Ik heb altijd al gevonden dat het onzin is om goede dingen weg te gooien. We hebben ook nog een verantwoordelijkheid voor onze kinderen en kleinkinderen. Ik heb door Afrika gereisd en gezien hoe ze daar blijven repareren tot het echt niet meer gaat. Ze zijn daar supercirculair bezig. Daar kunnen we hier in het westen best nog wat van leren.”