Bedrijven | Circulair renoveren

Zes principes
van circulair renoveren

Circulair bouwen is bouwen met materialen en producten die zo hoogwaardig mogelijk gebruikt en hergebruikt worden. Oftewel zo lang mogelijk in tijd, met een zo minimaal mogelijke uitstoot van schadelijke stoffen. Hieronder zes principes die vaak worden gehanteerd.

Scroll naar beneden of

blader naar volgend artikel >>

1. Pas je ontwerp aan

De crux is het benutten van materialen die opnieuw te gebruiken zijn of te verwerken tot iets anders. Ze moeten dus weer demontabel en remontabel zijn.
De kansenkaart:

  • Benut het beschikbare
  • Gebruik hernieuwbare energie, materialen en grondstoffen
  • Minimaliseer milieu-impact
  • Zorg voor een lange levenscyclus
  • Zorg voor meerdere lange levenscycli (hergebruik)

2. Werk integraal

Bij een integrale benadering werken alle partijen van begin tot eind samen. Dat biedt de meeste kansen op het beste resultaat, bijvoorbeeld omdat kennis gedeeld wordt en circulariteit en energieneutraliteit op elkaar afgestemd kunnen worden.

3. Liever verbouwen dan slopen

Het renoveren of herinrichten van bestaande woningbouw past veel beter in een circulaire aanpak dan sloop en nieuwbouw van een bestaande woning of appartementencomplex. Vooral omdat het slopen van gebouwen momenteel nog niet circulair wordt gedaan, en vaak alle onderdelen en materialen op een grote afvalhoop terecht komen.


4. Circulair bouwen stimuleert klimaatneutraliteit

Er wordt bij circulaire bouwen veelvuldig gekeken naar de mogelijkheden van effectieve energiebesparing. Dit is bijna altijd inbegrepen als er gepraat wordt over een duurzame woning, zowel bij de bestaande woningvoorraad als bij de nieuwbouw.

5. Sluit de kringloop op regionaal niveau

Het is belangrijk om op regionaal niveau te inventariseren wat de meest veelbelovende grondstofstromen en bouwelementen zijn. Uit een inventarisatie blijkt bijvoorbeeld dat de meest kansrijke elementen voor hergebruik onder andere scheidingswanden, systeemplafonds, plafondisolatie en prefab betonbalken zijn.

6. Van bezit naar gebruik

De circulaire economie vraagt om nieuwe verdienmodellen. Zo is een consument of bedrijf geen producteigenaar meer maar een afnemer van een dienst. Dus van bezit naar gebruik. Zoals: geen lamp kopen, maar een lichtbron huren. De volgende termen zijn daarbij te onderscheiden:

  • Huurkoop (financial lease): aan het einde van de huurperiode word je eigenaar.
  • Huur (operational lease): aan het einde van de leaseperiode gaat het product terug naar de eigenaar.
  • Ontzorgd huren (full service lease): huur waarbij onderhoud en verzekeringen zijn inbegrepen.
  • Inkoop van gebruik (pay-per-use): ontzorgd huren waarbij de kosten afhangen van hoe vaak je het product gebruikt.

Overzicht circulaire materialen

Voor verschillende duurzame renovatieconcepten en leasediensten is een inventarisatie gemaakt, inclusief prijs en isolatiewaarde van materialen. Deze is te verkrijgen bij het Energieloket Flevoland en de Natuur en Milieufederatie Flevoland.

Aangeboden:
essenhout, textiel, bermgras, schapenwol en beton

De Natuur- en Milieufederatie Flevoland (NMFF) heeft bijgedragen aan de ‘Circulaire atlas provincie Flevoland’ die in april 2018 is verschenen. Hout en beton zijn daarbij als veelbelovende circulaire grondstofstromen geïdentificeerd voor de bouwsector. Ook schapenwol en bermgras kunnen volgens NMFF potentieel interessant zijn als bouwmaterialen.

“Met ons concept is slechts 50 Watt per vierkante meter nodig”, legt energieadviseur Marcel Holt uit. “Bewoners zullen dan ongeveer 50 euro per maand voor verwarming kwijt zijn. Met voldoende zonnepanelen gaat dit terug naar nul. Met als voordeel dat verwarmingsfolie geen onderhoud nodig heeft en een cv-ketel of warmtepomp wel.”

Zonder Gas maakte een berekening voor een van de gescande huurwoningen van woningcorporatie Centrada in Lelystad omdat dit voor hen een thuiswedstrijd is. “Ik ken hier iedereen die ik nodig heb en ik ken de huizen”, zegt Hol.


Niet de lucht maar objecten verwarmen

De adviseur heeft zo zijn eigen kijk op het verwarmen van huizen. “Mensen denken vaak dat ze de lucht moeten verwarmen. Maar een comfortabele luchttemperatuur is 15 graden, en geen 21. Het is wél comfortabel als muren, vloeren en meubels 24 graden zijn. Dit kun je goed bereiken met verwarmingsfolie en eventueel infraroodpanelen in combinatie met reflectiefolie. Dat is de helft goedkoper dan een complete gevelrenovatie met een dure warmtepomp.”

Hij kent zulke constructies goed, maar vindt ze te duur voor bestaande huizen. “Dan wordt het financieel oninteressant om naar nul op de meter te gaan. Het kan zomaar 80 duizend euro zijn voor een rijtjeswoningen van vijftig jaar oud. Ook kost het veel energie. Je gooit namelijk veel materiaal weg en hebt weer van alles nieuw nodig. Volgens mij kun je veel beter nieuwbouw energieneutraal bouwen en bestaande bouw op een alternatieve manier aanpakken: van binnenuit en met een groene stroomleverancier. Dat scheelt de helft en ook zijn de onderhouds- en vervangingskosten veel lager.”


Comfortabel binnenklimaat

Dat hier niet massaal voor wordt gekozen, komt volgens Holt omdat het een beetje ten koste gaat van binnenruimte. “Voor verhuurders betekent dat meteen minder huurpunten en dus minder inkomsten. En ook particulieren zijn niet happig op verkleining van hun woonoppervlak. Terwijl het maar om 6 centimeter gaat en je er een comfortabel binnenklimaat voor terugkrijgt. Een ander aspect zijn de financiën. Niet iedereen heeft zoveel geld op de bank staan of kan zijn hypotheek ophogen. Het zou helpen als de regering de hypotheekgrens voor duurzame renovatie verhoogde en leningen mogelijk maakte waarbij de besparing op de energierekening de verbouwing financiert.”

Warmte uit stroom

Een huis dat ZonderGas heeft aangepakt haalt de warmte uit stroom: zelf ontwikkelde verwarmingsfolies op muren en plafonds stralen warmte uit – en daar worden mensen en dingen warm van. “Mensen noemen het infraroodverwarming, maar dat is een onjuiste term. Ook radiatoren met heet water geven infraroodstraling af. Wij maken verwarmingsfolie met koolstofdeeltjes die onder spanning stralingswarmte afgeven. Daarbij isoleren we naast vloeren ook muren en plafonds met Tonzon reflectorfolie. Dat wordt aangelegd door zzp’ers die met het Tonzon label werken.”

Warm kraanwater wordt wel met een warmtepomp gemaakt: een op buitenlucht, speciaal voor sanitair gebruik. “Een stuk goedkoper dan de warmtepompen die de gasketel vervangen. En er kan gewoon een gaatje in de gevel komen om lucht van buiten te gebruiken, het hoeft niet met grondwater.”

Een bijkomend voordeel van objectverwarming is dat de lucht fris mag blijven, en er dus geventileerd kan worden. “Je kunt gewoon het raam openzetten. Dat vinden mensen vaak erg prettig. Tegelijk maken we ruimtes wel kierdicht. Want tocht gaat ten koste van comfort en zorgt voor onnodig warmteverlies. Verder monteren we ventilatieroosters in ramen.”


Werkgelegenheid

ZonderGas werkt in Lelystad samen met lokale installateurs, Tonzon isolatiemedewerkers en het Werkbedrijf, waarin mensen aan het werk komen vanuit een uitkering. “De energietransitie geeft veel kansen voor lokale werkgelegenheid."